Algemeen

Met het vertrek van de laatste dorpssmid is opnieuw een ‘oud ambacht’ uit het dorp verdwenen…….

DENEKAMP - In de DV van vorige week werd een artikel geplaatst, dat tot stand kwam na een interview met Gerard Lutters. Het betrof de presentatie van zijn boek ‘Negen generaties smid Lutters in Denekamp’. Uit  de vele positieve reacties bleek echter ook dat sommige lezers veronderstelden dat Gerard Lutters dit artikel over zijn eigen boek zelf had geschreven, aldus de Gerard.

Zo ‘eer deunig’ is hij echter absoluut niet, de samensteller van het artikel was ondergetekende. Dit even ter verduidelijking. ‘Negen generaties smid Lutters’ biedt, zoals in het voorgaande artikel al vermeld werd,  veel meer historie dan alleen die van deze generaties. Tijdens het gesprek met de samensteller/auteur en zijn broer Ferdinand was niet alleen de conclusie, dat met Jan en Ferdinand Lutters en daarvoor al ‘De Kul/Olde Dubbelink’, Johan Koehorst en Gerard Rondhuis de laatste ambachtelijke smeden uit het dorp zijn verdwenen. Dat is namelijk ook het geval geweest met meerdere ‘oude ambachten’ als die van de zelfstandige loodgieter, schoenmaker en ook de kruidenier, de melkboer, enzovoort. Als gevolg van de zogenoemde industrialisatie hebben zich door de jaren heen grote veranderingen voorgedaan en toch is er soms nog de vraag: waar is hier een schoenmaker, een smid, een loodgieter, het postkantoor? Vrij recent is daar  nu ook de vraag: waar is hier een pinautomaat? Niet alleen de dorper smid, maar nog veel meer van die oude beroepen/ambachten zijn  historie geworden. Nog even en de generaties van hierna hebben geen weet meer van al dit soort oude ambachten en gespecialiseerde winkels die Denekamp gekend heeft. Zo worden al nostalgische oogstfeesten/-dagen georganiseerd om te laten zien hoe de voorouders vroeger de akker bebouwden en hoe er geoogst werd, kortom het boerenleven van vroeger. Denk verder aan de speciale markten met oude ambachten als  houtbewerken, spinnen, weven, vlechten. Het zijn nu toeristische attracties. In het Kerstdorp op het Nicolaasplein wordt bijvoorbeeld ook aandacht besteed  aan vroeger bekende Denekampse ondernemingen op de plaats van het hedendaagse dorpsplein, zoals Kruidenier Baanstra, Café De Kul en Hermelink Textiel.

Kortom, het dorpsbeeld is totaal veranderd, hetgeen Jos Knippers in zijn vele artikelen met als titel   ‘Denekamp toen, Denekamp nu’ in ’t Onderschoer prachtig en zoals alleen hij dat kan, in maar liefst 72 artikelen heeft beschreven.

Over de historie van het ambachtelijk smeedwerk gesproken: ook in de Bijbel en de mythologie speelde hij al een rol….…

En nu we het toch over het aloude ambacht van smid hebben is het interessant om in het nieuwe boek van Gerard Lutters te lezen over de historie van het ambacht smid, want die gaat veel verder terug dan 1655,  toen de eerste Lutters als smid neerstreek in Denekamp. In het boek lees je daar het volgende over: ‘Het beroep smid bestaat al sinds 3000 v. Chr. met het winnen en bewerken van metaal (Klein-Azië en het Midden-Oosten). Dat is te lezen in allerlei geschriften en ook in de Bijbel (Genesis 4:22), waar we lezen over ene ‘Tubal-Kaïn, de vader van de smeden en allen die koper en ijzer bewerken’. Ook in de klassieke mythologie wordt een smid bij naam genoemd: Hephaistos (Grieken)) of Vulcanus (Romeinen). In de oudheid hing een waas van geheimzinnigheid rond de smid die met vuur en vonken spattend ijzer in de weer was. In sprookjes en legenden worden vaak dwergen als vakkundige smeden afgeschilderd. Toch was de smeedkunst toen al hoog ontwikkeld. Vooral de Kelten en de Germanen wisten prachtig gesmede wapens en kunstwerken te maken. En natuurlijk was de smid  niet weg te denken als de maker van zwaarden, strijdbijlen en speren en wapenuitrustingen als harnassen voor het leger. De smid was verder onmisbaar voor de boeren, want hij maakte voor hen al het benodigde gereedschap, zoals ploegen, schoppen, harken en schoffels en hij voorzag de paarden van nieuwe hoefijzers. Vanaf  de Middeleeuwen tot en met de 19e eeuw had iedere stad en ieder dorp minstens een hoefsmid. Wel ontstonden er verschillende specialiteiten: hoefsmid, edelsmid, kopersmid, sleutelsmid, etc. Op het platteland moest de smid echter van alle markten thuis zijn. In het dorp waren ze meestal hoefsmeden of ‘algemene’ smeden. Vlak naast het open haard vuur  stond daar het zware aambeeld. Maar ook voor andere ambachtslieden  was de smid onmisbaar. Zo maakte hij de benodigde gereedschappen voor de kuiper, de schoenmaker en de timmerman….’ Zo vertelt Gerard Lutters verder tussen alle familiehistorie door. Dat voert hier te ver, maar toch leuk om wat meer te weten over dit nu oude ambacht dat sinds het begin van deze eeuw (al was het toen al jaren ‘op weg naar’ een constructiebedrijf ) uit Denekamp is verdwenen. 

Tekst: PBJ/ foto’s G.L.