Buiten bleef het droog...

En dan mag ik weer de 94 namen lezen. En achter elke naam zit een verhaal. De kleine kinderen, zoals de driejarige Erica Gelink die omkwam onder een legervoertuig. Haar graf is verdwenen maar haar naam blijft. Of de tweejarige Lida ten Brink. Ze had nooit een graf. Op17 november 1942 weggevoerd uit Denekamp om via Westerbork op 27 november aan te komen in Auschwitz. Zou ze bang geweest zijn? Heeft ze gehuild? Heeft haar moeder haar kunnen troosten, misschien voor haar gezongen terwijl ze aan de hand van haar moeder de gaskamer inging om daar gelijk na aankomst vermoord te worden? We weten het niet en zullen het nooit weten. Evenals de ouders van Johannes Gerardus Wigger nooit zullen weten hoe het was in de loopgraven op de Grebbeberg waar hun twintigjarige zoon op 17 mei 1940, vier dagen na zijn dood, werd gevonden.  En de achttienjarige Vincent Hallas, vanwege zijn blinde, alleenstaande moeder opgegroeid bij zijn opa. Kort nadat deze van het overlijden van Vincent hoorde stief hij. Van verdriet? Vincent was één van de vijf geallieerden die uit de lucht geschoten werden in Noord Deurningen. Vier van hen liggen begraven op het protestantse kerkhof. Verhalen van mensen die vanwege oorlogsgeweld hun leven lieten. Namen die meedrijven op de wind. Namen die we moeten blijven herhalen om niet vergeten, want pas als je naam vergeten is ben je echt vergeten. Na de Stille Tocht gaat de Dodenherdenking verder bij het vrijheidsmonument. Peter Buis leidt de avond. Het eerste gedicht wordt door mij gelezen: ‘Twee minuten stilte’. Nog wat ruimte voor een koraal en na het blazen van de Taptoe door Björn Boers volgt de stilte; twee minuten. Stilte kan zo luid zijn, zo binnenkomen in je hart. Wetend dat je er staat voor ál die slachtoffers die omkwamen door oorlogsgeweld, en dus ook tijdens vredesmissies. En dan staan daar de veteranen. Strak in pak, hun ogen gericht op het vrijheidsmonument. Wat hebben zij gezien, wat meegemaakt? Hoe kort geleden nog maar? Hadden we niet ooit gehoopt te kunnen leren van de geschiedenis? ‘Nooit weer’; dat was de kreet die vaak viel. Maar wanneer begint ‘nooit weer’? Als ik de krant opensla, de tv inschakel, zijn er dagelijks berichten en beelden over oorlog. Ver weg maar ook heel dichtbij. En weer zijn er net als toen mannen, machthebbers die schuld zijn aan de dood van vele miljoenen onschuldigen. Hoe bestaat het dat deze mensen hun macht kunnen blijven misbruiken? Wat is er voor nodig dat wij, met elkaar, dat voorkomen, dat beëindigen? Er worden kransen gelegd. Namens de gemeente legt burgemeester John Joosten, begeleid door zijn vrouw Stella Hanssen, als eerste een krans, daarna de veteranen die allen samen de eregroet brengen. De derde krans is namens de gezamenlijke kerken en wordt gelegd door pastoor Theo Munsterhuis en dominee Jan Adriaanse. Zoals elk jaar is ook de gemeente Nordhorn aanwezig en leggen burgemeester Thomas Berling en ereburgemeester Meinhard Hüsemann de krans. De laatste krans komt namens de politie en wordt gelegd door Lisette Kruijswijck en Nick Esink. Ondertussen klinken verschillende koralen. Na de kranslegging is het woord aan burgemeester John Joosten die spreekt over de geschiedenis die we moeten begrijpen. Kennen is onvoldoende. Want pas als we de geschiedenis begrijpen kunnen we de toekomst herkennen. Herkennen hoe onze vrijheid in gevaar is en beseffen dat we samen verantwoordelijk zijn.  Dan komen Sandra en Lisa Stoffers naar voren, moeder en dochter. Sandra is een veterane die op missie is geweest, o.a. in Afghanistan, Iran en Libanon. Tijdens hun indrukwekkende gedicht gaan haar ogen naar haar kameraden.  Zij begrijpen elkaar, zij weten.....

Het is buiten droog gebleven, maar niet in mijn hart. 

Mijn hart huilt om ál die doden. 

Van toen, van nu.  Het leven te kort. 

De dood te snel.  Zinloos.

Angelin Morsink Werkgroep Herdenken

Foto’s: Koen Morsink